Thời trang bền vững mở ra một thị trường ngách đầy triển vọng cho các nhà sản xuất dệt may.

Công nhân tại Công ty May Dony, quận Bình Chánh, TP.HCM. — Ảnh VNA/VNS

Biên soạn bởi Hải Anh

HÀ NỘI — Theo Hiệp hội Dệt may Việt Nam (VITAS), Việt Nam đã đặt mục tiêu đầy tham vọng là đạt doanh thu xuất khẩu 48 tỷ USD cho ngành dệt may trong năm nay, và các chuyên gia trong ngành hy vọng rằng thời trang bền vững sẽ giúp ngành này đạt được mục tiêu đó.

Ngành công nghiệp này là một trong những ngành kinh tế chủ chốt của Việt Nam, tạo việc làm cho khoảng ba triệu người lao động.

Mặc dù bị ảnh hưởng nặng nề bởi suy thoái kinh tế toàn cầu năm trước, xuất khẩu dệt may vẫn đạt 44 tỷ đô la Mỹ.

Mục tiêu đầy tham vọng của năm nay đặc biệt khó khăn do tầm quan trọng ngày càng tăng của tính bền vững và trách nhiệm xã hội trên thị trường quốc tế. Ví dụ, tại Bắc Âu, bao gồm Thụy Điển, Đan Mạch, Na Uy và Phần Lan, người tiêu dùng luôn ưu tiên các sản phẩm thân thiện với môi trường và có trách nhiệm xã hội.

Các sản phẩm dệt may bền vững, được làm từ vật liệu hữu cơ hoặc tái chế và sản xuất theo các tiêu chuẩn nghiêm ngặt về bảo vệ môi trường và lao động, ngày càng chiếm lĩnh thị trường này.

Chủ tịch VITAS Vũ Đức Giang cho biết, việc “xanh hóa” sản xuất trong ngành dệt may có thể giúp các doanh nghiệp đáp ứng yêu cầu của các nhà nhập khẩu châu Âu đồng thời thúc đẩy phát triển bền vững.

Đây không còn chỉ là chiến lược hướng tới tương lai. Các doanh nghiệp dệt may Việt Nam đã nhận thức được những yêu cầu này và đã dần thích ứng để đáp ứng chúng trong nhiều năm qua.

Khai thác điểm mạnh

Bà Nguyễn Thị Hoàng Thúy, Tham tán Thương mại Văn phòng Thương mại Việt Nam tại Thụy Điển và Bắc Âu, cho biết việc gia nhập thị trường thời trang bền vững đòi hỏi phải sản xuất ra những sản phẩm chất lượng cao và tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững mới.

Điều này được củng cố bởi Chiến lược mới của EU về Dệt may Bền vững và Tuần hoàn, được công bố vào tháng 3 năm 2022, nhằm giảm thiểu tác động môi trường của ngành công nghiệp dệt may, cải thiện hiệu quả sử dụng tài nguyên và thúc đẩy tính tuần hoàn của sản phẩm.

Các mục tiêu chính của chiến lược bao gồm giảm thiểu chất thải và ô nhiễm môi trường từ ngành dệt may, chẳng hạn như chất thải vi nhựa và hóa chất độc hại. Chiến lược này cũng nhằm mục đích tăng cường sử dụng các vật liệu bền vững, bao gồm nguyên liệu thô tái chế hoặc hữu cơ, và khuyến khích sản xuất các sản phẩm bền và có thể tái sử dụng.

Sản xuất và tiêu dùng bền vững cũng sẽ giúp thúc đẩy nền kinh tế tuần hoàn. Chiến lược này tập trung vào việc thực thi các quy định nghiêm ngặt đối với các sản phẩm dệt may được bán trên thị trường EU, bao gồm độ bền, khả năng tái chế và quy trình sản xuất thân thiện với môi trường.

Thúy cho biết, với vị thế là một trong những nước xuất khẩu dệt may hàng đầu thế giới, Việt Nam có lợi thế để khai thác thị trường ngách này.

“Chúng tôi có nhiều lợi thế để tận dụng tại thị trường này, bao gồm nguồn nguyên liệu tự nhiên dồi dào. Việt Nam sở hữu nguồn cung cấp dồi dào các nguyên liệu hữu cơ như bông hữu cơ, tre, mây và tơ tằm tự nhiên, rất được người tiêu dùng Bắc Âu ưa chuộng. Những nguyên liệu này có khả năng phân hủy sinh học, không chứa hóa chất độc hại và phù hợp với chiến lược bảo vệ môi trường của EU”, bà giải thích.

Thêm vào đó, nghề thủ công truyền thống của Việt Nam đáp ứng được yêu cầu về tính bền vững và bảo tồn di sản văn hóa. Kỹ thuật dệt lụa, thêu tay và sản xuất trang phục truyền thống của đất nước cho phép tạo ra các sản phẩm thời trang độc đáo và bền vững. Những mặt hàng này không chỉ thân thiện với môi trường mà còn mang giá trị văn hóa, thu hút người tiêu dùng Bắc Âu tìm kiếm sự chân thực và độc quyền.

Các mô hình thay đổi

Một vị khách tham quan Triển lãm Công nghiệp Dệt may Quốc tế 2024 tại Hà Nội. — Ảnh VNA/VNS

Mặc dù có nhiều cơ hội, việc tuân thủ các tiêu chuẩn bền vững nghiêm ngặt của EU vẫn là một thách thức đáng kể đối với các doanh nghiệp. Điều này đòi hỏi việc sử dụng nguyên liệu thô thân thiện với môi trường và kiểm soát chặt chẽ các quy trình sản xuất để giảm thiểu ô nhiễm và đảm bảo khả năng tái chế cao.

Việc đáp ứng các tiêu chuẩn của EU cũng đòi hỏi đầu tư vào các công nghệ sản xuất sạch hơn và hệ thống quản lý chất thải hiệu quả hơn. Đồng thời, việc đạt được các chứng nhận quốc tế, bao gồm Tiêu chuẩn Dệt may Hữu cơ Toàn cầu (GOTS) hoặc nhãn hiệu Thương mại Công bằng, tạo ra gánh nặng tài chính ban đầu cho các doanh nghiệp.

Thúy cho rằng các doanh nghiệp Việt Nam cần nhanh chóng thích ứng để hưởng lợi từ chiến lược dệt may bền vững của EU. Họ có thể hợp tác với các tổ chức quốc tế để đạt được các chứng nhận bền vững, từ đó tạo lợi thế cạnh tranh trên thị trường.

“Các doanh nghiệp nên đầu tư vào công nghệ sản xuất vật liệu tái chế hoặc phát triển các sản phẩm có khả năng tái sử dụng cao. Tối ưu hóa quy trình sản xuất để giảm thiểu chất thải cũng là một yếu tố quan trọng”, bà khuyến nghị.

Một ví dụ điển hình về đổi mới bền vững là Century Synthetic Fiber Corporation, công ty sử dụng vật liệu tái chế, đặc biệt là các sợi được làm từ nhựa PET (Polyethylene Terephthalate) tái chế.

Việt Nam cũng có thể tăng số lượng nhà máy xanh bằng cách thúc đẩy các chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào sản xuất thân thiện với môi trường, đồng thời hỗ trợ tài chính để giảm gánh nặng chi phí. Việc áp dụng các công nghệ tiết kiệm năng lượng, bao gồm đèn LED, tấm pin mặt trời và hệ thống xử lý nước thải được cải tiến, sẽ giúp giảm chi phí vận hành và giảm thiểu tác động đến môi trường.

Công ty Cổ phần Dệt may Phong Phú là một ví dụ nổi bật về doanh nghiệp áp dụng các công nghệ sản xuất xanh tiên tiến. Công ty đã giới thiệu kỹ thuật nhuộm không dùng nước và lắp đặt hệ thống năng lượng mặt trời tại một số nhà máy của mình.

Tham tán thương mại chỉ ra rằng các doanh nghiệp Việt Nam nên tập trung vào việc nâng cao giá trị sản phẩm thông qua thiết kế sáng tạo phù hợp với xu hướng thời trang bền vững đang phát triển. Họ có thể kết hợp các chất liệu truyền thống, như lụa, với thiết kế hiện đại và kỹ thuật tiên tiến để tạo ra các sản phẩm thời trang cao cấp và bền vững.

Thương mại điện tử cũng là kênh quan trọng giúp các doanh nghiệp tiếp cận thị trường Bắc Âu. Thúy cho biết, sử dụng các nền tảng bán lẻ trực tuyến, bao gồm Zalando và ASOS, là chiến lược hiệu quả để giới thiệu sản phẩm Việt Nam. Người tiêu dùng Bắc Âu đặc biệt quan tâm đến nguồn gốc và câu chuyện đằng sau sản phẩm. Do đó, các doanh nghiệp nên xây dựng bản sắc thương hiệu bằng cách thể hiện quy trình sản xuất thân thiện với môi trường và tích hợp văn hóa Việt Nam cùng nghề thủ công truyền thống vào câu chuyện của mình.

Trong khi đó, Giám đốc Viện Nghiên cứu Chiến lược và Chính sách Công nghiệp Nguyễn Văn Hội cho rằng Chính phủ cần phối hợp chặt chẽ với các doanh nghiệp.

Ông nói: “Các cơ quan chính phủ cần đàm phán và hợp tác với các đối tác quốc tế để thiết lập các tiêu chí, tiêu chuẩn hoặc quy định phù hợp nhằm hướng dẫn các doanh nghiệp hội nhập sâu hơn với thị trường toàn cầu.”

Hội chia sẻ rằng các cơ quan chức năng đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp thông tin và hỗ trợ cần thiết giúp các doanh nghiệp tuân thủ các tiêu chuẩn sản xuất xanh và thích ứng thành công với bối cảnh thương mại toàn cầu đang thay đổi. — VNS